| Ana Sayfa | Eğitim CD | Eğitim Kitapları | Güncel Dersler | Donanım Haber | Duyuru | Forum | İletişim |

AMD Athlon 64 3200+

2003 yılı, AMD için yenilikler yılı oldu. Firma, uzun zamandır beklenen 64-bit'lik yeni işlemcilerini bu yıl içinde satışa sundu. Önce Opteron, ardından da Athlon 64 ve Athlon 64 FX işlemcileri piyasaya sürüldü. Bu yeni işlemci ailesi hakkında genel bir bilgilendirme yazısını, hemen ardından de detaylı bir Athlon 64 FX incelemesini geçtiğimiz haftalarda sizlere sunmuştuk. Şimdi ise sırada Athlon 64 var.

AMD'nin 64-bit'lik işlemcileri 3 grupda toplanmış durumda. Birinci grupta, geçtiğimiz yaz aylarında piyasaya sürülen ve daha çok sunucu sistemler için konumlandırılmış Opteron serisi işlemciler var. İkinci grup ise, şimdilik tek bir üyeye sahip olan Athlon 64 FX serisi. Sahip olduğu özellikler bakımından Opteron ile Athlon 64 arasında kalan bu işlemci, AMD'nin genel amaçlı kullanıma yönelik en yüksek performanslı işlemcisi durumunda.

Athlon 64 serisi işlemciler, AMD'nin 64-bit işlemci ailesinin son grubunu oluşturuyorlar. Her ne kadar biz sözü en son Athlon 64'e getirsek de, aslında Athlon 64 işlemciler genel kullanıma yönelik yapılarıyla hem AMD'nin en yaygın olarak satacağı, hem de kullanıcıların sistemlerinde kullanacağı işlemci durumundalar. Yani DarkHardware okuyucuları için en ilgi çekici işlemci, işte bu Athlon 64 serisi işlemciler.

Farklı İşlemciler, Farklı Özellikler

AMD'nin farklı 64-bit işlemcileri, Athlon XP ve Pentium 4'ün temel özelliklerini bir arada listeleyelim.

Athlon 64 3200+ işlemcisini incelemeye geçmeden önce, eğer şimdiye kadar okmadıysanız, AMD'nin 64-bit işlemciler hakkında genel bilgiler veren çalışmamızı ve Athlon 64 FX incelememizi mutlaka gözden geçirmenizi öneririz. Bu iki çalışma da, burada vereceğimiz bilgilere ek bilgiler içermekteler.

Evet, şimdi Athlon 64 3200+'ı elimize alalım ve bu yeni işlemciyi tanımaya başlayalım....

Athlon 64'ün Fiziksel Yapısı

Athlon 64'ün genel yapısı, şimdiye kadar kullandığımız Athlon XP işlemcilerden çok farklı. Üzerindeki ısı dağıtıcı metal parça nedeniyle Athlon 64, daha çok Athlon 64 FX'i andırıyor. Buna karşın, Athlon 64 FX'in seramik işlemci paketi yerine Athlon 64'de alışık olduğumuz türden, plastik-organik işlemci paketi var. Bu nedenle işlemcinin görünüş olarak hemen Pentium 4'ü hatırlattığını söyleyebiliriz.

Solda Athlon 64, sağda ise eski dost Athlon XP

İşlemci üzerine eklenen metal ısı yayıcı ile (heat spreader) işlemci çekirdeği hem ezilme gibi fiziksel hasarlara karşı korunmuş, hem de işlemcinin soğutulmasında kolaylık sağlanmış. Athlon XP'lerde sık rastlanabilen, montaj sırasındaki kazalar nedeniyle çekirdek çatlaması sorununun ortadan kalkması ve işlemcinin soğutucu ile temasının da etkinleşmesi sayesinde, Athlon 64 sahipleri arasında "işlemcim bozuldu" şikayetlerinin çok nadir olacağını tahmin ediyoruz.

Tabii meraklı gözler bir detayı kaçırmayacaktır, yeni işlemcide overclock meraklılarının en büyük yardımcısı olan köprüler yok. Dolayısıyla, Athlon 64'de Athlon XP'de yapabildiğimiz overclock cambazlıklarını sürdürebileceğimiz tartışmalı.

İşlemcinin altını çevirdiğimizde, daha önce incelediğimiz Athlon 64 FX'den farklı olarak, ortadaki pinlerin eksik olduklarını farkediyoruz. İşte bu yüzden de Athlon 64 FX Socket 940, Athlon 64 ise Socket 754 ismi verilen işlemci soketlerine takılıyor. Çift kanal bellek erişimi içermediğinden, Athlon 64'ün pin sayısı daha az.

İşlemcinin alt görünüşü. İşlemciyi doğru takmanızı sağlayacak
köşenin işaretlenmiş olduğuna dikkat.

Socket 754'ü Socket 940'dan bir bakışta ayırmanın yolu, ortasındaki boşluk.

Silicon-on-Insulator sistemiyle ve 0.13 mikron üretim teknolojisiyle üretilen Athlon 64 işlemcisi, 105.9 milyon transistör içermekte. Athlon XP'de ise 54 milyon'un az üzerinde transistör bulunmaktaydı.

Athlon 64 Soğutma Çözümleri

Athlon 64'ün soğutucusu, tıpkı Athlon 64 FX'in soğutucusuna benziyor. Bizim incelediğimiz işlemci kutu olarak satılan işlemcilerden değildi, bu yüzden işlemci ile birlikte elimize ulaşan soğutucu, AMD'nin işlemcileriyle birlikte paketlediği soğutucu mu, bilemiyoruz. Ama soğutucunun AMD'nin Athlon 64 soğutucuları için birlikte çalıştığı partneri AVC üretimi olması, incelediğimiz soğutucunun AMD'nin onayladığı bir soğutucu olduğunu düşünmemize yol açtı.

Athlon 64'ün soğtucusu, anakartın üzerine monte edilmiş plastik bir çerçeveye tutturuluyor. Bu çerçeve, anakartın arka tarafında bulunan kalın bir plastik levhayla güçlendirilmiş durumda. Elimiz alıştığından mıdır, yoksa fanın farklı oluşundan mıdır bilinmez, Athlon 64'ün soğutucusunu söküp takarken hiç zorlanmadık, oysa FX 51'in soğutucusunu yerine takmak bize ter döktürmüştü.

Otomatik hız kontrollü 7cm'lik bir fana sahip olan soğutucu, bakır taban üzerine monte edilmiş aluminyum kanatlardan oluşuyor. Fan hızı işlemci sıcaklığına bağlı olarak 6000 devire kadar çıkabiliyor ama biz uygulamalarda hızın hiç bu düzeye kadar yükseldiğini görmedik.

Bu arada, işlemci ile birlikte gelen MSI K8T Neo anakartın üzerinde, tahmin ediyoruz ki bir karışıklıktan ötürü az önce bahsettiğimiz plastik çerçevenin bulunmaması, bize ilginç bir deneme olanağı sağladı, işlemciyi K8T ile çalıştırırken, daha önce sitemizde incelemesini yayınladığımız, Socket 754 uyumlu olan Zalman 7000A-AlCu soğutucuyu kullandık. Gerek Zalman'ın ürünü, gerekse AMD'nin kendi soğutucusu işlemciyi en ağır yük altında bile 60 derecenin altında sıcaklıklarda tuttu. Bu da gösteriyor ki, transistör sayısındaki neredeyse iki katı artışa rağmen, Athlon 64 eski Athlon XP'den çok daha fazla ısınmıyor. Gerek düşen çalışma gerilimi, gerekse kullanılan ısı dağıtıcı, transistör sayısındaki artışla birlikte yükselecek işlemci sıcaklığını dengelemiş.

Cool'n'Quiet Teknolojisi

Soğutmadan bahsederken, hemen bağlantılı bir konuya geçelim. Taşınabilir bilgisayarlardan masaüstü sistemlere transfer olan Cool'n'Quiet, kağıt üzerinde gayet güzel ve mantıklı gözüken, hatta sevindirici bir teknoloji. Bu yeni sistemde amaç, eğer sistem işlemci gücüne gerek duymuyorsa işlemcinin hızını ve gerilimini düşürerek, hem enerji tasarrufu, hemde işlemci sıcaklığından ve fan gürültüsünden kazanç sağlamak.

Günümüzde bir çok kullanıcı sistemini hiç kapatmıyor, bu durumda da zavallı işlemciler günün yarısını hiçbir iş yapmayarak, ama yine de tam hızda çalışarak geçiriyorlar. Tabii bu arada da hem ısınıyorlar, hem de enerji tüketiyorlar. Öte yandan, normal kullanım sırasında da işlemcinin her zaman tam kapasiteyle çalıştığı söylenemez. Örneğin şu satırlar yazılırken, bilgisayarımın Athlon XP 3200+ işlemcisinin ne kadar kullanımda olduğunu gözlüyorum ve en fazla %8-%9 değerini okuyabiliyorum. Üstelik sistem arka planda Internetten download yapmak ve MP3 çalmakla da meşgul. Belli ki şu anda işlemcim 2200MHz değil de 1000MHz hızında çalışıyor olsaydı, benim için bir şey değişmeyecekti.

Kırmızıyla işaretlediğimiz, Athlon 64'de olup Athlon 64 FX'de olmayan iki özellik görüyoruz. Bu iki özellik, işlemcinin çarpan değerinin ve çalışma geriliminin işletim sistemi içinden kontrol edilebilmesini sağlıyor. Bu iki özellik sayesinde, işletim sistemi içindeki işlemci sürücüsü, işlemcinin hem çalışma hızını, hem de gerilimini kontrol edebiliyor. Sisteme az yük bindiği durumlarda Athlon XP 3200+'ın hızı 800MHz'e kadar inebiliyor, bu durumda çalışma gerilimi de 1.5 Volt'dan 1.3 Volt'a düşüyor. Tabii bu durumda işlemcinin güç tüketimi ve ürettiği ısı da hatırı sayılır derece düşmekte. İşlemciyle birlikte otomatik hız kontrollü bir fan kullandığınızda, sıcaklıkla birlikte gürültü de kendiliğinden kesilecektir. Çalıştırılan uygulamalar işlemciye yüklendiğinde Cool'n'Quiet sistemi işlemciyi önce 1800MHz gibi bir ara düzeye, işlemci gücüne gereksinim sürerse de 2000MHz'lik tam hıza yükseltiyor.

Bu hız ve gerilim kontrolü işlemini Windows XP'de işlemci sürücüsü, Windows 2000, ME ve 98'de ise AMD'nin hazırladığı ek bir uygulama düzenliyor. Windows XP için gerekli sürücü güncellemesini AMD'nin web sitesinden yada Windows Update sistemi ile elde edebilirsiniz. Sürücü güncellemesi yaptıktan sonra, işletim sistemi içinden de enerji tasarruf modlarından birisini aktifleştirmeniz gerekiyor. Yalnız Cool'n'Quiet sisteminden yararlanmak için sadece bu yeterli değil, anakartınızın da BIOS'undan bu özelliği desteklemesi lazım. Ne yazık ki bizim Athlon 64'ü incelediğimiz sırada kullandığımız Gigabyte K8NNXP ve MSI K8T Neo, henüz BIOS'larında bu özelliği sunmuyorlardı. Bu yüzden her ne kadar AMD'nin dökümanlarından yararlanarak sizlere bu bilgileri sunsak da, bu yeni teknolojiyi bizzat test etme şansımız olmadı. Anakart üreticilerinin Cool'n'Quiet desteğini kartlarına eklemek konusunda çok ağırdan aldıklarını farketmek güç değil.

Athlon 64, daha önce 64 FX'de gördüğümüz Thermal Trip özelliğine de sahip. Bu, işlemci sıcaklığı kritik değere ulaşınca işlemcinin kendini kapatabilmesini sağlayan bir özellik. Daha önceki Athlon XP'lerde bu özelliği anakarta takılan Attansic ATTP1 gibi özel yongalar sağlıyordu.

Athlon 64 - Teknik Özellikler

Yazımızın ilk satırlarında, Athlon 64'ün genel kullanım için tasarlandığını ve şimdiki Athlon XP'nin yerini alacağını söylemiştik. Ayrıca, Athlon 64'ün, büyük kardeşleri Opteron ve Athlon 64 FX'den bazı özelliklerinin eksik olduğunu söylemiştik. Gelin şimdi bu özellikleri gözden geçirelim.

Öncelikle, aynı 64 FX modelinde olduğu gibi Athlon 64'de işlemciler arası HyperTransport bağlantılarına sahip değil. Bu da Athlon 64'ün sadece tek işlemcili sistemlerde kullanılabileceğini anlatıyor. Opteron'ların sahip olduğu 3 adet HyperTransport bağlantısına karşın, Athlon 64 tek bir tane HyperTransport bağlantısı içeriyor.

Farklılıklar burada da bitmiyor. Athlon 64 FX'i incelerken, işlemcinin Registered tipte DDR bellek gerektirdiğini söylemiş ve bundan da oldukça şikayetçi olmuştuk. Athlon 64'de ise bu durum daha sorunsuz, çünkü çoğumuzun şu anda kullanmakta olduğu "Unbuffered" tipteki DDR400 bellek modülleri Athlon 64 ile çalışıyor. Bu bakımdan Athlon 64'ün bellek gereksinimi karşılamak daha kolay ve ekonomik, ama performans tutkunlarını üzecek bir haberimiz de var. Athlon 64, 64 FX gibi çift kanal bellek erişimine sahip değil. Bellek kontrolcüsü yine işlemcinin içinde, ama bellek erişimi 64-bit'lik tek kanaldan sağlanıyor. Bu durumda da bellek bant genişliği en fazla 3.2GB/sn değerine ulaşabiliyor. Çift kanal bellek erişimi kullanılsaydı, bu değer 6.4GB/sn olacaktı ki, nForce2 ve i865PE gibi yonga setleri teorik olarak bu bellek bant genişliğine sahipler.

Tam çift kanal bellek erişimine ısınmaya başlamışken, tekrardan tek kanala inmek, çoğu kullanıcının canını sıkacaktır. Oysa çok fazla üzülmeye gerek yok, çünkü bellek kontrolcüsünün işlemci içine alınmış olması ve böylece işlemcinin direkt olarak bellekle konuşuyor olması, belleğin olabilecek en performanslı şekilde kullanılabilmesini sağlıyor. Bu konuda daha detaylı yorumları ve test sonuçlarını yazımızın ilerleyen bölümlerinde bulacaksınız.

AMD şu anda tek bir Athlon 64 modelini, Athlon 64 3200+'ı piyasaya sürmüş durumda. Aslında dökümanlarda adı geçen bir Athlon 64 3000+ modeli, hatta dökümanlarda adı geçmese bile kimi anakart üreticileriden elimize ulaşan dökümanlarda ismine rastladığımız bir Athlon 64 2800+'ın da varlığı söz konusu, ama AMD için şimdilik en önemli Athlon 64 modeli 3200+. 128KB birinci düzey, 1MB ikinci düzey tampon belleğe sahip olan işlemci, 2GHz çalışma hızına sahip. İşlemci 200MHz'lik bir temel saat sinyaliyle çalışıyor, bu sinyal işlemci içinde 10 ile çarpılarak 2000MHz'e erişiliyor. Athlon 64 3200+ çalışabilmek için 1.5 Volt gerilime ihtiyaç duyuyor ve tam hızında çalışırken 89 Watt ısı üretiyor.

İşlemci, desteklediği komut setleri yönünden de Athlon XP'den ileride. Intel'in işlemcilerine Pentium 4 serisi ile birlikte eklediği SSE2 komut seti, Athlon 64'lerde de desteklenmekte. Bunun yanında Cyrix'in kendi eklentileriyle oluşturduğu Cyrix Extenden MMX komut seti de işlemciye eklenmiş. Tabii bunların yanında bir de AMD'nin kendi 64-bit eklentileri var ki bu başlıbaşına ele alınması gereken bir konu.

Athlon 64 ve 64-bit Desteği

Eh, artık Athlon 64 serisi işlemcilerin hem 32, hem de 64-bit uygulamaları herhangi bir hız kaybı olmadan çalıştırabildiğini duymayan, öğrenmeyen kalmamıştır. Tabii 64-bit uygulamalar için, 64-bit bir işletim sistemi ve 64-bit cihaz sürücüleri de lazım. Athlon 64 FX yazımızdan bu yana bu alanda bazı gelişmeler oldu. Olumlu olan gelişme, donanım üreticilerinin 64-bit işletim sistemleri için olan sürücüleri de geliştirmeye başlamaları. Örneğin Athlon 64 FX yazımızı hazırlarken eksikliklerinden şikayet ettiğimiz Serial ATA kontrolcüsü sürücüleri, şu anda hazır durumda. NVIDIA'da Detonator sürücü paketinin 64-bit sürümünü iyice derleyip toplamış halde. Yani sürücüler yavaş yavaş da olsa gelişiyor, olgunlaşıyor. Tabii eski donanımlar için durum kötü, örneğin 2-3 yıl önce almış olduğunuz ve halen sorunsuz kullandığınız TV kartınız için yeni, 64-bit bir sürücü büyük olasılıkla çıkmayacaktır.

Sürücüler cephesinde olumlu gelişmeler olsa da, işletim sistemleri cephesinden haberler iyi değil. Athlon 64'ün bayrağını taşıdığı 64-bit devrimini gerçekleştirebilmesi için, Microsoft'un Windows XP Pro'nun 64-bit sürümünü çıkarması gerekiyor. Microsoft ise bu konuda hiç aceleci değil, üstelik 2004 yılının ilk çeyreğinde hazır etmeyi planladığı işletim sistemini, 2004'ün son çeyreğine ertelemiş durumda. Bu da AMD'nin 64-bit planlarını alt üst eden bir gelişme.

Görünen o ki daha uzunca bir süre Athlon 64'leri sadece 32-bit modunda kullanmaya devam edeceğiz. İşte bu yüzden de biz testlerimizi sadece 32-bit işletim sistemi ve 32-bit uygulamalarla yürüttük. İkinci sayfada performans testlerini bulabilirsiniz.

Copyright©2007 Bilgisayardershanesi.COM